Flora

Rosiczka okrągłolistna

Szata roślinna Poleskiego Parku Narodowego jest jedną z jego głównych atrakcji. Najbardziej charakterystycznym i najcenniejszym elementem są rozległe torfowiska, wyróżniające ten obszar spośród wszystkich innych parków narodowych w Polsce.

W Parku wyróżniono 208 zespołów roślinnych, z których 30 prezentuje zespoły leśne i zaroślowe, a pozostałe 178 to formacje nieleśne. Florę PPN reprezentuje ok. 260 gat. glonów, 130 gat. mszaków (najliczniejsze są torfowce - 13 gat. - mszar nastroszony, skorpionowiec brunatny, oba gat. zagrożone wyginięciem) i ok. 1000 gat. roślin naczyniowych (w tym 107 to gat. rzadkie). 120 gat. to przedstawiciele flory środkowoeuropejskiej. Blisko 140 gat. to rośliny strefy północnej, należy tu wymienić brzozę niską ( największa populacja w kraju), wierzba lapońska i borówkolistna. Te trzy gatunki to typowe relikty polodowcowe i jest ich w Parku znacznie więcej m.in. turzyca strunowa i bagienna, gnidosz królewski, bagnica torfowa, rosiczka długolistna, kosaciec syberyjski, lepnica litewska. Relikty atlantyckie (ok. 25 gat.) a między nimi prosienicznik gładki i chroszcz nagołodygowy. W Parku występują również rośliny stepowe (pontyjskie) i górskie. Do tych ostatnich należą: ciemiężca zielona, kosatka kielichowata i storczyk gółka długoostrogowa.

Przez teren Parku przebiega granica zasięgu dla ok. 150 gat. roślin. Występuje tu 81 gat. chronionych roślin naczyniowych, 36 gatunków znajduje się na polskiej czerwonej liście gatunków zagrożonych wyginięciem. Z gatunków zaliczanych do wymierających w Parku występuje mięsożerna aldrowanda pęcherzykowata, buławnik czerwony, starodub łąkowy i tłustosz zwyczajny dwubarwny. Pozostałe 32 gatunki zaliczane są do kategorii narażonej na wymarcie lub rzadkiej. Na szczególną uwagę zasługuje tu dzwonecznik wonny, mający w Parku jedyne stanowisko na Lubelszczyźnie, oraz kilka gatunków turzyc: turzyca Davalla, t. strunowa, t. Buxbauma, t. torfowa, t. bagienna, t. cienista i spokrewniona z nimi marzyca ruda. Wiele z nich tworzy całe zespoły roślinne na znacznych powierzchniach, podczas gdy w innych regionach kraju występują na pojedynczych stanowiskach.  

Najciekawszą grupę roślin, jaką są storczyki, w Parku reprezentuje 14 gatunków i 1 podgatunek. Do najrzadszych (po 1 stanowisku) należą obuwik pospolity i buławnik mieczolistny, którego stanowiska ostatnio nie odnaleziono oraz buławnik czerwony i lipiennik Loesela, mające tutaj po 2 stanowiska. Do rzadszych należą podkolan biały, podkolan zielonawy, kukułka (storczyk) szerokolistna, kukułka (storczyk) plamista, gółka długoostrogowa, kruszczyk szerokolistny, listera jajowata i bezzieleniowy, pasożytniczy gnieźnik leśny. Natomiast kukułka (storczyk) krwista i kruszczyk błotny to najpospolitsze storczyki Parku, a jedynie podgatunek kukułka krwista żółtawa występuje rzadziej i tylko na Bagnie Bubnów i Staw.  

Niezwykle interesujący jest również fakt występowania na torfowiskach Parku aż 8 gat. roślin mięsożernych. Należą do nich: aldrowanada pęcherzykowata, rosiczka długolistna, r. pośrednia, r. okrągłolistna, r. owalna (mieszaniec), tłustosz pospolity dwubarwny, pływacz zwyczajny, p. średni i p. drobny. Rośliny te w różny sposób przystosowały się do uzupełniania niedoborów azotu, którego na torfowiskach nie mogą pobrać z gleby. Aldrowanda i pływacze wykształciły do chwytania drobnych bezkręgowców pułapki chwytne typu zapadkowego, ze specjalnym mechanizmem zwalniającym. U pływaczy pułapka uległa modyfikacji w odmianę podciśnieniową. Ofiara w momencie otwarcia zapadki jest zasysana z wodą do wnętrza pustego pęcherzyka. Osobnik pływacza zwyczajnego może wykształcić na jednym liściu ponad 400 takich pułapek. Rosiczki i tłustosz mają pułapki kleiste. Liście rosiczek zaopatrzone są w gruczołowate włoski, na końcu których znajdują się kropelki "niby rosy" (stąd nazwa rośliny). Rosa ta jest bardzo lepka i wonna, a jej zadaniem jest przywabianie owadów. Gdy na liściu usiądzie owad, przykleja się do niego, a roślina zwija liść, wydzielając substancje trawienne i wchłania "rozpuszczone" białko ofiary, zostawiając tylko chitynowy pancerzyk.

Pośród grzybów objętych ochroną na terenie Parku zaobserwowano tylko 5 gatunków. Są to pojawiający się wczesną wiosną, nawet już w marcu, smardz wyniosły (stożkowaty), pasożytująca na drzewach żagwica listkowata, czy będący w mikoryzie z sosnami szmaciak gałęzisty, a także podgrzybek pasożytniczy i purchawica olbrzymia, której owocniki osiągają często wielkość piłki futbolowej, a nawet koszykowej. Wymienione gatunki w Parku spotykane są dosyć rzadko, a nawet sporadycznie. Najliczniej z grzybów chronionych można spotkać sromotnika bezwstydnego, grzyba o bardzo charakterystycznym kształcie i intensywnym, słodko-mdłym zapachu.

Rośliny naczyniowe chronione, zagrożone, rzadkie i z listy Natura 2000

Lp.

Nazwa gatunkowa

Ochrona gatunkowa

Czer- wona lista roślin naczynio-
wych w Polsce

Polska Czer- wona
Księga Roślin

Regio- nalna Czerwona lista roślin naczyni-
owych

Natura 2000

Nie potwier- dzono w 2014 roku

Polska

Łacińska

Angielska

ścisła

części- owa

1.     

Widłaczek (widłak) torfowy

Lycopodiella inundata

Marsh club moss

+

 

V

 

VU

 

+

2.     

Widłak goździsty

Lycopodium clavatum

Common club moss

 

+

 

 

 

 

 

3.     

Widłak jałowcowaty

Lycopodium annotinum

Interrupted club moss

 

+

 

 

 

 

 

4.     

Widlicz (widłak) spłaszczony

Diphasiastrum complanatum

Complanate club moss

 

+

 

CR

LR

 

 

5.     

Nasięźrzał pospolity

Ophioglossum vulgatum

Common adders
-tongue fern

+

 

V

 

DD

 

 

6.     

Narecznica grzebieniasta

Dryopteris cristata

Crested wodo fern

 

 

V

 

 

 

 

7.     

Dzwonek syberyjski

Campanula sibirica

Siberian bellflower

+

 

 

 

 

 

 

8.     

Wierzba borówkolistna

Salix myrtilloides

Blueberry willow

+

 

E

EN

EN

 

 

9.     

Wierzba lapońska

Salix lapponum

Lapland willow

+

 

V

EN

EN

 

 

10. 

Brzoza niska

Betula humilis

Peatbog birch

+

 

V

EN

VU

 

 

11. 

Brzoza czarna

Betula obscura

Black birch

 

 

 

 

DD

 

 

12. 

Kotewka orzech wodny

Trapa natans

Water caltrop

+

 

V

CR

     

13. 

Lepnica litewska

Silene lithuanica

Silene

 

 

 

 

LR

 

 

14. 

Goździk piaskowy

Dianthus arenarius

Finland pink

 

+

 

 

VU

 

+

15. 

Goździk pyszny

Dianthus superbus

Lilac pink, elegant pink

+

 

V

 

 

 

 

16. 

Grzybienie północne (grzybienie zapoznane)

Nymphaea candida

Small water lily

 

+

 

VU

DD

 

 

17. 

Pływacz zachodni

Utricularia australis

Western bladder word

+

   

 

I

 

 

18. 

Pełnik europejski

Trollius europaeus

European globeflower

+

 

 

 

LR

 

 

19. 

Zawilec wielko-
kwiatowy (zawilec leśny)

Anemone sylvestris

Snowdrop anemone

 

+

 

 

DD

 

 

20. 

Rosiczka owalna

Drosera x obovata

Sundew

+

 

 

 

 

 

+

21. 

Jaskier wielki

Ranunculus lingua

Tongue buttercup

 

+

V

 

 

 

 

22. 

Mysiurek drobny

Myosurus minimus

Tiny mousetail

 

 

V

 

 

 

 

23. 

Orlik pospolity

Aquilegia vulgaris

European columbine

 

+

 

 

R

 

 

24. 

Aldrowanda pęcherzyko-
wata

Aldrovanda vesiculosa

Water-
bug-trap, vesicular aldrovanda

+

 

E

CR

CR

+

 

25. 

Rosiczka okrągłolistna

Droserar-
otundifolia

Round-
leaved sundew

+

 

V

 

 

 

 

26. 

Rosiczka pośrednia

Drosera intermedia

Long-leaved sundew

+

 

E

 

EN

 

+

27. 

Rosiczka długolistna

Drosera anglica

English sundew

+

 

E

 

VU

 

 

28. 

Rojownik (rojnik) pospolity

Jovibarba sobolifera

Hen-and
-duckens houseleek

+

 

 

 

CR

 

 

29. 

Leniec bezpodkwiatowy

Thesium ebracteatum

Bostard Toadflax

+

   

 

 

 

+

30. 

Parzydło leśne

Aruncus sylvestris

Sylvan goatbeard

 

+

 

 

 

 

 

31. 

Modrzewnica zwyczajna

Andromeda polifolia

Ordinary bog

 

+

V

   

 

 

32. 

Groszek błotny

Lathyrus palustris

Marsh pea vine

 

+

V

 

 

 

 

33. 

Grzybienie białe

Nymphaea alba

White waterlily

 

+

   

 

 

 

34. 

Wilczomlecz błotny

Euphprbia palustris

Bog spurge

 

 

V

 

 

 

 

35. 

Rukiew wodna

Nasturtium officinale

Water cress

 

+

 

 

 

 

 

36. 

Wawrzynek wilczełyko

Daphne mezereum

February daphne

 

+

 

 

 

 

 

37. 

Wilżyna ciernista

Ononis spinosa

Thorny ononis

 

+

     

 

 

38. 

Przęstka pospolita

Hippuris vulgaris

Mares tail

 

 

V

 

 

 

 

39. 

Selernica żyłkowana

Cnidium dubium

Marsh cnidium

 

 

V

 

DD

 

 

40. 

Starodub łąkowy

Ostericum palustre (Angelica palustris)

Bog angelica

+

 

V

EN

DD

+

 

41. 

Pomocnik baldaszkowy

Chimaphila umbellata

Common pipsissewa

 

+

 

 

LR

 

 

42. 

Bagno zwyczajne

Ledum palustre

Marsh tea, ledum crystaltea

 

+

 

 

 

 

 

43. 

Dziewonna fioletowa

Verbascum phoeniceum

Purple mullein

 

+

   

 

 

 

44. 

Centuria pospolita

(C. zwyczajna)

Centauriume-
rythraea

Common centaury

 

+

 

 

 

 

 

45. 

Goryczka wąskolistna

Gentiana pneumonanthe

Marsh gentian

+

 

V

 

 

 

 

46. 

Goryczuszka (goryczka) błotna

Gentianella uliginosa

Dune gentian

+

 

E

 

EN

 

 

47. 

Goryczuszka (goryczka) gorzkawa

Gentianella amarella

Autumn gentian

+

 

E

 

VU

 

 

48. 

Bobrek trójlistkowy

Menyanthes trifoliata

Bogbean, buckbean

 

+

 

 

 

 

 

49. 

Gruszyczka okrągłolistna

Pyrola rotundifolia

European pyrola

 

+

 

 

 

 

 

50. 

Miodownik melisowaty (miodownik wielko-
kwiatowy)

Melittis melissophyllum

Bastard balm

 

+

 

 

 

 

 

51. 

Naparstnica zwyczajna

Digitalis grandiflora

Large yellow foxglove

 

+

 

 

 

 

 

52. 

Gnidosz błotny

Pedicularis palustris

Marsh lousewort

 

+

V

 

 

 

 

53. 

Gnidosz królewski

Pedicularis sceptrum-
carolinum

Charles sceptre, moor king

+

 

E

 

VU

 

 

54. 

Tłustosz pospolity dwubarwny

Pinguicula vulgaris subsp. bicolor

Bicolored butterwort

+

 

V

CR

VU

 

 

55. 

Pływacz drobny

Utricularia minor

Lesser bladderwort

+

 

V

 

 

 

 

56. 

Pływacz średni

Utricularia intermedia

Intermediate bladderwort

+

 

V

 

DD

 

 

57. 

Gruszyczka zielonawa

Pyrola chlorantha

Green pyrola

 

+

     

 

 

58. 

Dzwonecznik wonny

Adenophora lilifolia

Bell-flower, lily-leaved lady bell

+

 

E

 

CR

+

+

59. 

Kocanki piaskowe

Helichrysum arenarium

Everlasting, sandcudweed

 

+

 

 

 

 

 

60. 

Lepiężnik biały

Petasites albus

White bryony

 

 

 

 

EN

 

 

61. 

Bagnica torfowa

Scheuchzeria palustris

Marsh scheuchzeria

+

 

E

 

VU

 

 

62. 

Kosatka kielichowa

Tofieldia calyculata

Alpine asphodel

+

 

[V]

 

VU

 

 

63. 

Ciemiężyca (ciemierzyca) zielona

Veratrum lobelianum

American false hellebore

 

+

 

 

DD

 

 

64. 

Lilia złotogłów

Lilium martagon

Martagon lily

+

 

 

 

 

 

 

65. 

Kosaciec syberyjski

Iris sibirica

Siberian iris

+

 

V

 

LR

 

 

66. 

Mieczyk dachówkowaty

Gladiolus imbricatus

Meadow gladiolus

+

 

 

 

LR

 

 

67. 

Sit czarny

Juncus atratus

Black rush

 

 

V

 

DD

 

 

68. 

Turówka leśna

Hierochloë australis

Southern sweet-grass

 

+

V

 

DD

 

 

69. 

Wolfia bezkorzeniowa

Wolffia arrhiza

Rootless duckweed

 

 

 

 

LR

 

 

70. 

Wełnianka delikatna

Eriophorum gracile

Graceful cotton grass

+

 

 

CR

DD

 

 

71. 

Ponikło skąpokwiatowe

Eleocharis quinqueflora

Abtuse rush

 

 

 

 

VU

 

 

72. 

Kłoć wiechowata

Cladium mariscus

Great fen-sedge

+

 

 

 

LR

 

 

73. 

Przygiełka biała

Rhynchospora alba

Beak sedge

 

 

 

 

VU

 

 

74. 

Marzyca ruda

Schoenus ferrugineus

Rusty bog rush

+

 

E

 

VU

 

 

75. 

Turzyca Davalla

Carex davalliana

Davall sedge

+

 

V

 

 

 

 

76. 

Turzyca dwupienna

Carex dioica

Dioecious sedge

 

+

V

 

 

 

 

77. 

Turzyca torfowa

Carex heleonastes

Swamp sedge

+

 

V

 

DD

 

+

78. 

Turzyca strunowa

Carex chordorrhiza

Cord-rooted sedge

+

 

V

VU

VU

 

 

79. 

Turzyca Buxbauma

Carex buxbaumii

Buxbaum sedge

+

 

E

 

VU

 

 

80. 

Turzyca cienista

Carex umbrosa

Shade-loving sedge

 

 

R

 

LR

 

 

81. 

Turzyca bagienna

Carex limosa

Mud sedge

 

 

V

LR

 

 

 

82. 

Obuwik pospolity

Cypripedium calceolus

Lady's slipper orchid

+

 

V

VU

LR

+

 

83. 

Kruszczyk błotny

Epipactis palustris

Marsh helleborine

+

 

V

 

 

 

 

84. 

Kruszczyk szerokolistny

Epipactis helleborine

Broad-leaved helleborine

 

+

 

 

 

 

 

85. 

Buławnik czerwony

Cephalanthera rubra

Red helleborine, plantom orchid

+

 

E

EN

EN

 

 

86. 

Buławnik wielko-
kwiatowy

Cephalanthera damasonium

White helleborine

+

 

V

 

LR

 

 

87. 

Gnieźnik leśny

Neottia nidus-avis

Bird's-nest orchid

 

+

 

 

 

 

 

88. 

Listera jajowata

Listera ovata

Common twayblade

 

+

 

 

 

 

 

89. 

Podkolan biały

Platanthera bifolia

Lesser butterfly orchid

 

+

 

 

 

 

 

90. 

Podkolan zielonawy

Platanthera chlorantha

Greater butterfly orchid

 

+

 

 

 

 

 

91. 

Gółka długoostro-
gowa

Gymnadenia conopsea

Fragrant orchid

+

 

 

 

EN

 

 

92. 

Kukułka (storczyk) plamista

Dactylorhiza maculata

Spotted orchis

 

+

V

 

 

 

 

93. 

Kukułka (storczyk) szerokolistna

Dactylorhiza majalis

Broad-leaved orchis

 

+

 

 

 

 

 

94. 

Kukułka (storczyk) krwista

Dactylorhiza incarnata

ssp. ochroleuca

Early marsh orchid, blood orchis

 

+

 

EN

 

 

 

95. 

Storczyk kukawka

Orchis militaris

Military orchis

+

 

V

 

VU

 

 

96. 

Lipiennik Loesela

Liparis loeselii

Loesel twayblade

+

 

E

VU

CR

+

 

Liczba gatunków

45

37

49

16

50

5

7

                       

 

Kategorie zagrożeń opracowane przez IUCN

EX - gatunki wymarłe i zanikłe.

CR - gatunki krytycznie zagrożone.

EN - gatunki silnie zagrożone wyginięciem.

VU - gatunki wysokiego ryzyka, narażone na wyginięcie.

NT - gatunki niższego ryzyka, ale bliskie zagrożenia.

LC - gatunki niższego ryzyka - najmniejszej troski.

DD - gatunki o statusie słabo rozpoznanym.