STRONA GŁÓWNA arrow Z HISTORII REGIONU arrow Historia regionu Poleskiego PN
Historia regionu Poleskiego PN Utw├│rz PDF
Spis tre┼Ťci
Historia regionu Poleskiego PN
ODRODZENIE
WIEK XIX
WIEK XX
Okres wojny i okupacji hitlerowskiej
Historia rejonu Poleskiego Parku Narodowego (Zbigniew Giemza, Wiesław Piotrowski)
 
Nie przypadkiem w XIX wiecznym S┼éowniku Królestwa Polskiego pojawia si─Ö wzmianka ,,W kilku miejscach na polach Brusa znaleziono siekierki krzemienne, starannie obrobione". Badania archeologiczne przeprowadzone na tym terenie potwierdzaj─ů liczne stanowiska osadnictwa ju┼╝ od paleolitu schy┼ékowego.
 
 

PALEOLIT

Oko┼éo 10 tys. lat p.n.e. tereny Polesia zacz─Ö┼éa stopniowo porasta─ç ro┼Ťlinno┼Ť─ç tundrowa. Pojawi┼éy si─Ö zwierz─Öta charakterystyczne dla strefy subarktycznej, które przyci─ůgn─Ö┼éy koczowniczych ┼éowców.

My┼Ťliwi polowali na renifery, a ich ko┼Ťci, ┼Ťci─Ögna i skóry wykorzystywali w ┼╝yciu codziennym. Poro┼╝e reniferów oprócz krzemienia i drewna by┼éo podstwawoym materia┼éem do wyrobu narz─Ödzi. Wi─Ökszo┼Ť─ç tych my┼Ťliwych - koczowników zwanych „┼éowcami reniferów" by┼éo przedstawicielami kultury ┼Ťwidersko- mazowsza┼äskiej.

 
 

MEZOLIT

 
 

┼Ürodkowa epoka kamienia (8000- 4500 lat p.n.e.).W okresie tym wyst─Öpuj─ů znaczne zmiany klimatyczne.

Tereny Polesia zosta┼éy pokryte lasami, co wi─ůza┼éo si─Ö z pojawieniem si─Ö nowych gatunków zwierz─ůt zwi─ůzanych ze ┼Ťrodowiskiem le┼Ťnym. Jednocze┼Ťnie zacz─Ö┼éy zanika─ç gatunki zimnolubne. Cz┼éowiek z my┼Ťliwego terenów otwartych stopniowo przeobrazi┼é si─Ö w typowego mieszka┼äca lasu. Cho─ç ┼éowiectwo nadal pozostawa┼éo jego podstawowym zaj─Öciem, nie mniej istotne sta┼éo si─Ö zbieractwo i wynikaj─ůce z obfito┼Ťci zbiorników wodnych rybo┼éóstwo.

 
 

NEOLIT

 
 

Najm┼éodsza epoka kamienia która dzieli si─Ö na neolit w┼éa┼Ťciwy (ok. 4500 -3200 lat p.n.e.) i eneolit (ok.3200- 1800 lat p.n.e.). W okresie tym nast─Öpuje stabilizacja trybu ┼╝ycia ludno┼Ťci co doprowadza do sta┼éego osadnictwa zwi─ůzanego z upraw─ů ziemi i hodowl─ů zwierz─ůt.

Dla pozyskania gruntów pod upraw─Ö stosowano technik─Ö ┼╝arow─ů, polegaj─ůc─ů na wypalaniu obszarów le┼Ťnych. Obok uprawy ziemi drugim wa┼╝nym dzia┼éem gospodarki cz┼éowieka neolitycznego stawa┼éa si─Ö hodowla zwierz─ůt. Nie mniej jednak równie istotne pozosta┼éy tradycyjne metody pozyskiwania ┼╝ywno┼Ťci: zbieractwo, ┼éowiectwo i rybo┼éówstwo. Nadal podstawowym surowcem do wyrobu narz─Ödzi i broni by┼é krzemie┼ä, jednak coraz cz─Ö┼Ťciej zacz─Öto u┼╝ywa─ç te┼╝ kamienia, z którego wyrabiano pierwotne ┼╝arna.

Na terenie tym występowała kultura amfor kulistych oraz kultura ceramiki sznurowej.

 
 

kurhan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurhan kultury trzcinickiej w uroczysku „Szwedzka Mogi┼éa" ko┼éo wsi Zienki

 
 
 


EPOKA BR─äZU

Epoka br─ůzu rozpocz─Ö┼éa si─Ö wraz z pojawieniem si─Ö pierwszych wyrobów z br─ůzu ok.1800 roku p.n.e. i trwa┼éa do ok.700 roku p.n.e.

W dalszym ci─ůgu podstawowym materia┼éem do wyrobu narz─Ödzi i broni by┼é krzemie┼ä. Krzemienne siekierki i groty w┼éóczni by┼éy ju┼╝ wówczas bardzo dobrze wykonane i wyka┼äczane technik─ů retuszu powierzchniowego. Do produkcji urz─ůdze┼ä stosowanych w ┼╝yciu codziennym wci─ů┼╝ u┼╝ywano rogów, ko┼Ťci, drewna, a do produkcji naczy┼ä tak┼╝e gliny.

Liczne odkrycia archeologiczne na terenie ca┼éego Poleskiego Parku Narodowego potwierdzaj─ů istnienie kultur: Ch┼éopice - Vesele, trzcinieckiej, ┼éu┼╝yckiej i mierzanowickiej. Podstaw─ů egzystencji mieszka┼äców tych terenów by┼éa uprawa roli, hodowla zwierz─ůt oraz ┼éowiectwo, zbieractwo i rybo┼éówstwo. Do zaj─Ö─ç wykonywanych w gospodarstwach nale┼╝a┼éo te┼╝ plecionkarstwo i tkactwo. W budownictwie zarówno mieszkalnym jak i obronnym powszechnie u┼╝ywano drewna.

 
 
 
 

EPOKA ┼╗ELAZA

Epoka ┼╝elaza rozpocz─Ö┼éa si─Ö ok. 700 roku p.n.e. Zastosowanie w tej epoce narz─Ödzi ┼╝elaznych przyczyni┼éo si─Ö do szybkiego rozwoju gospodarki tych terenów.

Metody gospodarowania w epoce ┼╝elaza nie uleg┼éy istotnym zmianom. Nadal podstaw─ů gospodarki by┼éa hodowla zwierz─ůt i uprawa ziemi. Cz┼éowiek w tej epoce nie zrezygnowa┼é te┼╝ z ┼éowiectwa, zbieractwa i rybo┼éówstwa. Znacznie rozwin─Ö┼éo si─Ö na tym terenie tkactwo a szczególnie plecionkarstwo. Z trzciny wyplatano maty a z wikliny kosze, pojemniki na zbo┼╝e, ┼Ťciany domostw a tak┼╝e p┼éoty, które w nie zmienionej formie przetrwa┼éy na Polesiu do dzisiaj nosz─ůc nazw─Ö „Tyn".

Na prze┼éomie III i II wieku przed nasz─ů er─ů teren Polesia stanowi┼é czasow─ů baz─Ö pobytow─ů germa┼äskich plemion Bastarnów i Skirów. Osadnictwo ustabilizowa┼éo si─Ö dopiero ok. VII wieku, po okresie w─Ödrówki ludów. Z tego czasu pochodzi wczesno┼Ťredniowieczna osada s┼éowia┼äska w Wytycznie.

 
 

ŚREDNIOWIECZE

 
 

Teren Polesia Lubelskiego, jak równie┼╝ teren dzisiejszego Poleskiego Parku Narodowego, pocz─ůwszy od VII wieku by┼é stosunkowo do┼Ť─ç licznie zasiedlony. Po okresie w─Ödrówki ludów w VI - VII wieku na te tereny zacz─Ö┼éy nap┼éywa─ç plemiona s┼éowia┼äskie z terenów geograficznego Polesia.

 

Licznie wyst─Öpuj─ůca na polach ceramika fragmentów naczy┼ä dowodzi ┼╝e w tym okresie istnia┼éy do┼Ť─ç du┼╝e osady s┼éowia┼äskie w Wytycznie na prawym brzegu rzeki W┼éodawki, na gruntach dzisiejszej wsi Andrzejów i Wielkopolu, gdzie znajduje si─Ö zespó┼é 11 kurhanów wczesno┼Ťredniowiecznych.

 
 

W IX - XI wieku na terenie dzisiejszego Poleskiego Parku Narodowego istnia┼é wczesno┼Ťredniowieczny zespó┼é osadniczy. Grody istnia┼éy w Andrzejowie, Karczunku, Wereszczynie, Wielkopolu i Kulczynie Koloni, co potwierdzaj─ů ostatnie badania archeologiczne. Grody te prawdopodobnie stanowi┼éy cz─Ö┼Ť─ç kompleksu grodów nazywanych w ┼║ród┼éach staroruskich „Grodami Czerwie┼äskimi". Stanowi┼éy one system umocnie┼ä pogranicznych, które obs┼éugiwa┼éy wczesno┼Ťredniowieczny trakt handlowy wychodz─ůcy z Kotliny Chodelskiej poprzez Lublin i dorzecze Prypeci a┼╝ do Kijowa.

Prawdopodobnie granice terytorialne „Grodów Czerwie┼äskich" wytycza┼éy naturalne granice rzek z ich rozlewiskami. Wschodni─ů granic─Ö stanowi┼éa rzeka Bug, zachodni─ů rzeka Wieprz, od po┼éudnia Huczwa, a granic─Ö pó┼énocn─ů stanowi┼éo koryto dolnej W┼éodawki.

 

Za panowania Mieszka I tereny te nale┼╝a┼éy do pa┼ästwa Polan. W roku 981 zosta┼éy one zaj─Öte przez W┼éodzimierza Wielkiego i wcielone do Rusi. Granica z Polsk─ů przebiega┼éa wówczas na Wis┼éoku, Wieprzu i ┼Ťrodkowym Bugu. Pozostawa┼éa ona niezmieniona a┼╝ do 1018 roku, do czasu wyprawy kijowskiej Boles┼éawa Chrobrego, który obszar Grodów Czerwie┼äskich przy┼é─ůczy┼é do Polski. Jednak ju┼╝ w 1031 ksi─ů┼╝─Ö Jaros┼éaw M─ůdry, korzystaj─ůc ze sprzyjaj─ůcej sytuacji politycznej za rz─ůdów Mieszka II, wciela te tereny ponownie do Rusi. Kolejna wyprawa na Kijów w 1069 roku Polaków pod wodz─ů Boles┼éawa ┼Ümia┼éego w┼é─ůcza je do Polski. W latach 1118-1188 obszar Grodów Czerwie┼äskich jest pod panowaniem ksi─ů┼╝─ůt Ruskich. W roku 1188 ksi─ů┼╝─Ö Roman, obj─ů┼é na krótko Halicz, z którego zosta┼é usuni─Öty przez W─Ögrów. Ponownie zasiad┼é na tronie halickim, który zdoby┼é przy udziale polskich wojsk ksi─Öcia Leszka Bia┼éego w 1199 roku. Za co uzna┼é zwierzchno┼Ť─ç Polaków do tych ziem.

 
 

W roku 1204 jest mi─Ödzy innymi wzmiankowana w latopisie hipackim osada ksi─ů┼╝─Öca w Wereszczynie, 1205 roku w Andrzejowie. W 1212 roku ksi─ů┼╝─Ö Leszek Bia┼éy mia┼é wcieli─ç Wereszczyn do swego pa┼ästwa. W 1217 roku ca┼éy region pomi─Ödzy Wieprzem a Bugiem zosta┼é zaj─Öty przez ruskiego ksi─Öcia Daniela. Na obszar ten w 1241 roku nast─ůpi┼é wielki najazd tatarski pod wodz─ů Batu - chana. Kolejny by┼é w 1256 roku pod wodz─ů Kuremsa (Kurmysia), a nast─Öpnie w grudniu 1259 Tatarzy pod wodz─ů Borondy, wraz z posi┼ékami ruskimi spustoszyli ponownie ziemi─Ö che┼émsk─ů i lubelsk─ů. Zaj─Öli wówczas Lublin. Ostatni najazd tatarów kipczackich pod wodz─ů Telebugi chana na te ziemie mia┼é miejsce w 1287 roku.

Oko┼éo roku 1325 na Rusi wygas┼éa dynastia potomków Romana. Ostatni jej przedstawiciele, ksi─ů┼╝e Halicza Lew i ksi─ů┼╝e w┼éodzimierski, zgin─Öli w tajemniczych okoliczno┼Ťciach. Tron halicko - w┼éodzimierski uzyska┼é ksi─ů┼╝─Ö mazowiecki, krewny W┼éadys┼éawa ┼üokietka Boles┼éaw Trojdenowicz, wraz z wyznaniem prawos┼éawnym przyj─ů┼é imi─Ö Jerzego II. Na zje┼║dzie w Wyszechradzie w 1339 roku Boles┼éaw Trojdenowicz wyznaczy┼é na swego nast─Öpc─Ö, w razie bezpotomnej ┼Ťmierci, króla polskiego Kazimierza Wielkiego. W rok pó┼║niej zosta┼é otruty przez bojarów, którym nie odpowiada┼éa jego propolska polityka. Ziemi─Ö che┼émsk─ů i be┼ésk─ů opanowali Litwini. W latach 1349-1377 odby┼éy si─Ö kilkakrotnie polskie i litewskie wyprawy odwetowe. W 1377 roku przeciwko litewskiemu ksi─Öciu Jerzemu Narymuntowiczowi wyst─ůpi┼é król w─Ögierski, który po zwyci─Öskiej wyprawie chcia┼é ziemie te wcieli─ç do W─Ögier. W tym celu Ludwik W─Ögierski powierzy┼é ich zarz─ůd starostom w─Ögierskim. Do roku 1378 namiestnikiem Ludwika w Rusi by┼é ksi─ů┼╝e W┼éadys┼éaw Opolski. Bezpo┼Ťredni zwi─ůzek Che┼émszczyzny z W─Ögrami trwa┼é nawet po ┼Ťmierci Ludwika, gdy┼╝ urz─Ödnicy w─Ögierscy sprawowali rz─ůdy w imieniu królowej Marii. Dopiero królowa Jadwiga w roku 1387 po┼é─ůczy┼éa te ziemie na powrót z Polsk─ů. Ziemia che┼émska w 1434 roku nie wesz┼éa w sk┼éad utworzonego województwa ruskiego.

 

Nie bez znaczenia jest wyst─Öpuj─ůca w Ziemi Che┼émskiej podwójna administracja ko┼Ťcielna, okre┼Ťlaj─ůca dodatkowo jej odr─Öbno┼Ť─ç. Obydwie diecezje obejmowa┼éy taki sam teren, to jest Ziemie Che┼émsk─ů i województwo be┼ézkie. Diecezja ┼éaci┼äska powsta┼éa jeszcze w latach 1358 lub 1359, kiedy to zosta┼é mianowany pierwszy biskup che┼émski. Nie obj─ů┼é on wówczas diecezji, gdy┼╝ ziemia nale┼╝a┼éa do poga┼äskiej Litwy. Na trwale dopiero ugruntowana zosta┼éa ta diecezja przez W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼é─Ö w roku 1414, który równocze┼Ťnie wyposa┼╝y┼é j─ů znacznymi dobrami, za┼Ť definitywnie zorganizowana przez biskupa Jana Biskupca (1417 - 1425). Jagiellonowie opiekowali si─Ö równie┼╝ prawos┼éawn─ů diecezja. W┼éadys┼éaw Warne┼äczyk wyda┼é w roku 1443 w Budzie przywilej, w którym ubezpiecza┼é swobody che┼émskiej diecezji wschodniej, uwalniaj─ůc biskupa prawos┼éawnego mi─Ödzy innymi od w┼éadzy urz─Ödników ziemskich i królewskich.

 

Wspó┼éistnienie to trwa┼éo i dalej a┼╝ do wieku XVIII, z tym tylko, ┼╝e w roku 1473 zosta┼éa siedziba diecezji katolickiej przeniesiona do Hrubieszowa, a nast─Öpnie w roku 1490 - do Krasnegostawu, bez zmiany diecezji, natomiast diecezja prawos┼éawna przesz┼éa pod koniec XVI wieku do ko┼Ťcio┼éa greckokatolickiego.

 

W latach 1446-1447 prawdopodobnie powsta┼éa wie┼Ť Sosnowica nale┼╝─ůca do rodu Sosnowskich herbu Na┼é─Öcz, wzmiankowana w 1505 roku, le┼╝─ůca w pó┼énocno-zachodniej cz─Ö┼Ťci rejonu przysz┼éego PPN.

 

Pi─Ötnastowieczne ┼║ród┼éa równie┼╝ wymieniaj─ů z 1462 roku miejscowo┼Ť─ç Ha┼äsk po┼éo┼╝on─ů w pobli┼╝u wschodniej cz─Ö┼Ťci rejonu przysz┼éego PPN, która nast─Öpnie staje si─Ö siedzib─ů rodow─ů rodu Ha┼äskich.

 
 
 



 
designed by www.vonfio.de

 

   Ministerstwo ┼Ürodowiska